Редакторға күніне бір сағат үнемдейтін он промт
Қысқартуға, тақырыпқа, стильді тексеруге және аударуға арналған дайын сұраулар — көшіріп, өзіңізге бейімдеңіз.
Сіз үшін: Күнделікті редакторлық жұмыстың бір бөлігін ассистентке беріп, уақытты маңызды шешімдерге қалдырасыз.

промптСен — жаңалықтар редакторысың. Мәтінді [үш абзацқа] дейін қысқарт. Барлық дерек, сан, есім және дәйексөзді өзгеріссіз сақта. Өзіңнен ештеңе қоспа. Бір нәрсені алып тастау керек пе, білмесең — соңында сұра. Мәтін: [мәтін]
Редактордың күні ұқсас тапсырмаларға толы: мәтінді қысқарту, тақырып ойлау, кеңсе тілін тазалау, есімдердің жазылуын тексеру, аудару. Ассистент мұның бәріне көмектесе алады. Бірақ нәтиже сұраудың сапасына байланысты.
Төменде — редакторға арналған он промт. Әр промтты нақты мәтіндерде тексердік. Оларды көшіріп, жақшадағы орындарды өз мәтініңізге ауыстырыңыз.
Жақсы промт неден тұрады
Редакторға арналған жақсы промт рөлді, тапсырманы және шекараны белгілейді. Рөл — ассистент кім ретінде жұмыс істейді. Тапсырма — нақты не істеу керек. Шекара — нені өзгертуге болмайды.
Мысалы, «Сен — жаңалықтар редакторысың. Мәтінді 600 таңбаға дейін қысқарт, барлық сан мен есімді сақта» деген «қысқарт» дегеннен жақсы жұмыс істейді. Бірінші жағдайда ассистент не маңызды екенін біледі. Екіншісінде ол өзі шешеді және санды немесе есімді алып тастауы мүмкін.
Қысқарту және тақырыптар
- Таңба санына дейін қысқарту:
Сен — жаңалықтар редакторысың. Мәтінді [600] таңбаға дейін қысқарт, барлық сан мен есімді сақта. Мәтін: [мәтін]
- Абзац санына дейін қысқарту:
Сен — жаңалықтар редакторысың. Мәтінді үш абзацқа дейін қысқарт, деректер мен дәйексөздерді сақта. Мәтін: [мәтін]
- Үш түрлі үндегі тақырыптар:
Осы мәтінге үш тақырып ұсын: біреуі бейтарап, біреуі сұрақ түрінде, біреуі оқырманға тікелей пайдасын айтатын. Әрқайсысы [10] сөзден аспасын. Мәтінде жоқ деректі қоспа. Мәтін: [мәтін]
Стиль және бірізділік
- Кеңсе тілін іздеу:
Мәтіннен кеңсе тіліне тән сөйлемдерді тап. Әрқайсысына қарапайым нұсқа ұсын. Мағынасын өзгертпе. Мәтін: [мәтін]
- Есімдердің бірізді жазылуын тексеру:
Мәтіндегі барлық есімді, тегін және ұйым атауын тізіп шық. Бір есім әр түрлі жазылған жерлерді көрсет. Өзің түзетпе, тек тізім бер. Мәтін: [мәтін]
- Кең оқырманға жеңілдету:
Мәтінді арнайы білімі жоқ оқырман түсінетіндей қайта жаз. Терминді қалдырсаң, оны бір сөйлеммен түсіндір. Деректерді өзгертпе. Мәтін: [мәтін]
Аудару және бейімдеу
- Терминдерді сақтай отырып аудару:
Мәтінді [тіл] тіліне аудар. Мына терминдерді дәл осылай қалдыр: [термин тізімі]. Есімдер мен ұйым атауларын аударма. Мәтін: [мәтін]
- Жаңалықтан пост:
Осы жаңалықтан әлеуметтік желіге үш сөйлемдік пост жаса. Бірінші сөйлем — басты дерек. Жаңа дерек қоспа. Мәтін: [мәтін]
Жіберер алдында тексеру
- Тексеруге арналған деректер тізімі:
Мәтіндегі барлық санды, күнді, есімді, лауазымды және дәйексөзді тізім етіп шығар. Әрқайсысын мәтінде қай абзацта тұрғанымен көрсет. Мәтін: [мәтін]
- Емле мен тыныс белгісі:
Мәтіндегі емле және тыныс белгі қателерін тап. Стильді өзгертпе, сөйлемді қайта жазба. Әр қатені «болды — болуы керек» түрінде көрсет. Мәтін: [мәтін]
Жауапты қалай тексеру керек: бастапқы мәтін мен ассистенттің нұсқасын қатар қойыңыз. Сан, есім немесе дәйексөз өзгерсе, нұсқаны қабылдамаңыз. Аудармада терминдер тізімін жеке қараңыз. Жоғалған нәрсеге де назар аударыңыз: ассистент кейде «алдын ала деректер бойынша» сияқты ескертпелерді алып тастайды, сонда мағына өзгереді.
Промттарды өзіңізге қалай бейімдеу керек
Жоғарыдағы промттар — негіз ғана. Олар сіздің мәтіндеріңізде жақсы жұмыс істеуі үшін тек өзіңіз білетін нәрсені қосыңыз.
- Басылымның стилі. Редакцияда сандарды, лауазымдарды, атауларды жазу ережесі болса, оны промтқа бір жолмен қосыңыз: «Оннан кіші сандарды сөзбен жаз».
- Үлгі. Ассистентке басылымыңыздың бір жақсы тақырыбын немесе абзацын көрсетіп, «Осындай стильде жаз» деп жазыңыз.
- Жауап пішіні. Салыстыру ыңғайлы болуы үшін кесте, тізім немесе «болды — болуы керек» түрін сұраңыз.
- Тіл. Мәтін қазақша болса, промтты да қазақша жазыңыз — шатасу азаяды.
Промт бір мәтінде жұмыс істемесе, оны толық қайта жазбаңыз. Қатені жабатын бір ереже қосып, қайта тексеріңіз. Бірнеше осындай түзетуден кейін промт сіздікі болады.
Сізге бұл нені білдіреді және бүгін не істеу керек
Қазақстандағы редакцияларда мәтін көбіне екі тілде дайындалады, сондықтан аударма мен бірізділік промттары әсіресе пайдалы. Ассистенттің жауабын бәрібір редактор оқиды: промт күнделікті жұмыстан уақыт үнемдейді, жауапкершіліктен емес.
Бастау үшін:
- Он промтты бір жазбаға сақтаңыз.
- Редакцияңыздың терминдер тізімін жасап, жетінші промтқа қойыңыз.
- Апта бойы әр промтты өз мәтіндеріңізде көріңіз, жұмыс істемегенін түзетіңіз.
- Тоғызыншы промтты әр мәтінді жіберер алдында қолданыңыз.




Пікірлер
Пікір қалдыру үшін кіріңізӘзірге пікір жоқ — бірінші болып жазыңыз.