Болашақ және қоғам

Цифрлық теңге және смарт-келісімшарттар: қарапайым сатып алушы үшін не өзгереді

Цифрлық теңге — сол ақша, бірақ оны Ұлттық банк тікелей шығарады және төлемге шарт байлауға болады. Мәміле шарттарын өзі тексеретін ақша қай жерде пайдалы болатынын түсіндіреміз.

Сіз үшін: Дүкенде төлеу өзгермейді, ал кепілақы, субсидия сияқты мәмілелер делдалсыз әрі қауіпсіз бола алады.

Цифрлық теңге және смарт-келісімшарттар: қарапайым сатып алушы үшін не өзгереді

«Цифрлық теңге» деген сөзді естігенде, көп адам оны криптовалюта немесе жаңа ақша деп ойлайды. Бұл дұрыс емес. Цифрлық теңге — біз білетін теңге. Тек оның формасы басқа.

Бұл мақалада цифрлық теңге не екенін, смарт-келісімшарт қалай жұмыс істейтінін және қарапайым адам үшін не өзгеретінін қарапайым тілмен түсіндіреміз.

Цифрлық теңге деген не

Цифрлық теңге — сол ақша, бірақ оны Ұлттық банк тікелей шығарады. Бүгін біз екі түрлі ақша қолданамыз. Біріншісі — қолма-қол ақша. Екіншісі — банк картасындағы ақша. Картадағы ақша — коммерциялық банктегі шотыңыздағы жазба.

Цифрлық теңге үшінші форма болады. Ол электронды, бірақ оны тікелей Ұлттық банк шығарады. Құны кәдімгі теңгемен бірдей: бір цифрлық теңге бір теңгеге тең.

Криптовалютадан айырмашылығы анық. Криптовалютаның бағасы күн сайын құбылады, оны орталық банк шығармайды. Ал цифрлық теңгенің бағасы тұрақты, артында мемлекет тұр.

Басты айырмашылық: төлемге шарт байлау

Цифрлық теңгенің ең қызық мүмкіндігі — төлемге шарт байлауға болады. Мұны смарт-келісімшарт дейді.

Смарт-келісімшарт — қарапайым бағдарлама. Ол «егер осы болса, онда мынаны істе» деген ережемен жұмыс істейді. Мысалы: «егер тауар жеткізілсе, ақшаны сатушыға аудар». Шартты адам емес, жүйенің өзі тексереді.

Кәдімгі аударымда ақша жіберілген соң, оның қайда жұмсалатынын бақылау қиын. Ал шарты бар төлемде ақша тек белгілі жағдайда ғана қозғалады.

Бұл қай жерде пайдалы болады

Екі мысалды қарастырайық.

Субсидия. Мемлекет фермерге тұқым сатып алуға субсидия береді. Цифрлық теңгемен бұл ақша фермерге келеді, бірақ тек тұқым жеткізушіде жұмсалады. Оны басқа мақсатқа жұмсау мүмкін болмайды. Мемлекетке ақшаның мақсатты жұмсалғанын тексеру үшін қағаз есептер азырақ қажет болады.

Кепілақы. Пәтер сатып алғанда немесе жалдағанда адамдар кепілақы береді. Кейде мәміле бұзылады, ал кепілақыны қайтару дауға айналады. Шарты бар төлемде кепілақы мәміле мерзімінде жасалмаса, өзі қайтып келеді. Ешкімнен өтініп, сот арқылы талап етудің қажеті болмайды.

Кепілақы мысалында бәрі қалай жүретінін қадаммен көрейік:

  1. Сатып алушы кепілақыны шарты бар төлеммен жібереді.
  2. Ақша сатушыға бірден өтпейді, күтіп тұрады.
  3. Мәміле мерзімінде жасалса, ақша сатушыға аударылады.
  4. Мерзім өтіп, мәміле болмаса, ақша сатып алушыға өзі қайтады.

Екі жақ та ережені алдын ала біледі. Сондықтан бір-біріне сенудің орнына жүйеге сенеді.

Осындай тәсілді басқа жерлерде де қолдануға болар еді. Мысалы, тапсырыс беруші фрилансерге ақшаны алдын ала резервке қояды. Жұмыс қабылданғанда ақша өзі аударылады. Бірақ бұлар — әзірге мүмкіндіктер ғана, нақты қызметтер емес.

Дүкенде не өзгереді

Дүкендегі қарапайым сатып алушы үшін ештеңе дерлік өзгермейді. Төлем QR-код арқылы аударымға ұқсайды. Сіз кодты сканерлейсіз, соманы растайсыз — болды.

Өзгеріс бүгін делдалдар мен қағаз келісімшарттар қажет жерлерде байқалады. Яғни ақша мен шарт бір-біріне тәуелді болатын мәмілелерде: субсидия, кепілақы, ірі сатып алу, мемлекеттік төлемдер.

Неге назар аудару керек

Кез келген жаңа технология сияқты, бұл жерде де сұрақтар бар:

  • Шарттағы қате. Бағдарлама шартты дәл орындайды. Егер шарт қате жазылса, ақша да қате жаққа кетеді.
  • Жеке деректер. Электронды төлемдердің бәрі ізін қалдырады. Қандай ақпарат кімге көрінетінін білу маңызды.
  • Икемділік. Өмірде жағдай өзгереді. Бағдарлама адам сияқты келіссөз жүргізе алмайды.
  • Алаяқтар. Жаңа сөз шыққанда, алаяқтар оны пайдаланады. «Цифрлық теңге» атымен келген күмәнді хабарламалар мен сілтемелерге сенбеңіз.

Бұл сізге не береді және бүгін не істеуге болады

Қазақстанда цифрлық теңге қарапайым сатып алушының күнделікті өмірін бірден өзгертпейді. Бірақ ірі мәмілелер, субсидия және кепілақы сияқты салаларда ол уақыт пен жүйкені үнемдеуі мүмкін.

Бүгін жасауға болатын қадамдар:

  1. Айырмашылықты біліңіз. Цифрлық теңге — криптовалюта емес. Оны «тез байытатын» инвестиция ретінде ұсынса, бұл алаяқтық белгісі.
  2. Ресми ақпаратты ғана оқыңыз. Жаңалықты Ұлттық банктің және өз банкіңіздің ресми арналарынан тексеріңіз.
  3. Кепілақы мен субсидияға қатысты болсаңыз, жаңа мүмкіндіктерді қадағалап отырыңыз. Бұл сізге тікелей пайдалы болуы мүмкін.
  4. Шартты түсінуді үйреніңіз. Кез келген мәмілеге дейін «ақша қандай жағдайда қайтады?» деп сұраңыз.

Тақырыпты түсіну үшін чат-ботқа мына сұрақты қоюға болады:

Цифрлық теңге, банк картасындағы ақша және криптовалюта арасындағы айырмашылықты қарапайым тілмен түсіндір. Смарт-келісімшарттың кепілақы мысалын көрсет.

Жауаптағы мәліметтерді ресми дереккөздермен салыстырып шығыңыз.

Жарнама Жарнамаңызға арналған орынБасты беттегі, мақалалар мен айдарлардағы баннер. Форматтар мен бағалар — «Сайттағы жарнама» бетінде.

Пікірлер

Әзірге пікір жоқ — бірінші болып жазыңыз.