Жаңалықтар

26 мың оқушы қатысқан зерттеу нейрожелінің оқуға кері әсерін көрсетті

Қытайда 26 811 оқушы қатысқан 30 айлық зерттеу генеративті жасанды интеллект үй жұмысының бағасын көтергенімен, ұзақ мерзімде білімді төмендететінін көрсетті.

Сіз үшін: Нейрожеліден дайын жауапты көшіру емтиханда кері әсер етеді: оны тек түсіндіру үшін қолданыңыз.

26 мың оқушы қатысқан зерттеу нейрожелінің оқуға кері әсерін көрсетті

Нейрожеліге үй жұмысын тапсыру оңай. Сұрақты жазасыз, бірнеше секундта дайын шешім келеді. Баға жақсарады, уақыт үнемделеді. Бірақ мұның бағасы бар ма? Қытайдағы ауқымды зерттеу бұл сұраққа алаңдататын жауап берді.

Зерттеуге 26 811 оқушы қатысты, ол 30 ай, яғни екі жарым жыл жүрді. Ғалымдар генеративті жасанды интеллектіні пайдаланған оқушылардың нәтижелерін пайдаланбағандармен салыстырды. Жұмыс The generative AI learning penalty: Evidence from Chinese secondary education деп аталады. Авторлары — Strömberg, Lei және Wu, ол CEPR пікірталас мақалалары сериясында жарияланды. Хабр сайтында Psychology Today журналынан Soren Kaplan-ның шолуы аударылып шықты.

Алғашқы әсер: бәрі жақсы сияқты

Қысқа мерзімде нәтиже жағымды көрінді:

  • үй жұмысының бағалары 18 пайызға өсті;
  • үй жұмысына кететін уақыт шамамен 30 пайызға қысқарды.

Мұғалім де, ата-ана да мұны жетістік деп ойлауы мүмкін еді. Бірақ ғалымдар оқушыларды ұзақ қадағалады.

Ұзақ мерзімдегі әсер: білім азаяды

Уақыт өте келе сурет өзгерді:

  • көмекші құралсыз жазылған емтихан нәтижелері жарты жылдан кейін 20 пайызға төмендеді;
  • түсу емтихандарының нәтижелері 18–24 пайызға түсті;
  • ең айқын құлдырау ЖИ-ді шамамен екі жыл пайдаланғаннан кейін байқалды;
  • ЖИ пайдаланған оқушылардың шамамен 80 пайызында ойлау жұмысын құралға «аударып тастаудың» салдары көрінді: үй жұмысы жақсы, ал ЖИ-сіз нәтиже әлсіз.

Ең күтпеген тұсы: ең қабілетті оқушылар көбірек жоғалтты. Олар ЖИ-ге тапсырманы жақсы қоя білді, сондықтан көбірек жұмысты соған жүктеді.

Мұны күнделікті мысалмен елестетейік. Оқушы алгебрадан үй жұмысын нейрожеліге шешкізеді. Жауаптың бәрі дұрыс, мұғалім бес қояды. Бірақ оқушы теңдеуді қалай шешу керегін өзі ешқашан ойлап көрмеген. Бір айдан кейін бақылау жұмысы келеді, онда телефон жоқ. Сол сәтте белгілі болады: баға бар, ал дағды жоқ. Ең қиыны — оқушы да, мұғалім де мұны алдын ала байқамайды.

«Оқу тұзағы» қалай жұмыс істейді

Бұл құбылыс «оқу тұзағы» деп аталды. Оның негізінде бірнеше механизм бар.

Когнитивтік жүктемені түсіру. Бұл ойлау жұмысын сыртқы құралға беру. Калькулятор немесе еске салғыш пайдалы. Бірақ дағдыны дамытуы керек тапсырманы тапсырсаңыз, дағды өспейді.

Кешігетін кері байланыс. Бағалар бірден жақсарады, ал білімнің азайғаны айлар, тіпті жылдар өткен соң ғана білінеді. Сол кезде мәселе әлдеқашан тереңдеп кеткен болады.

«Толықтыру тұзағы». MIT Sloan зерттеушілері (Caosun және Aral) жұмыс ортасына қатысты осындай құбылысты сипаттайды: өнімділіктің қысқа мерзімді өсуі уақыт өте сол өсімге негіз болған біліктілікті әлсіретеді. GoTo компаниясының 2026 жылғы сауалнамасы бойынша қызметкерлердің 39 пайызы ЖИ-ге тым көп сүйену кәсіби дағдыларын әлсіреткенін айтқан. Z ұрпағында бұл көрсеткіш 46 пайыз.

Тұзаққа түспеу үшін не істеу керек

Зерттеуде ЖИ-ді пайдаланса да, өзі де байыпты еңбек еткен оқушылар оқу сапасынан дерлік ұтылмаған. Яғни мәселе құралда емес, оны қалай қолданатынымызда. Авторлардың кеңестері:

  1. ЖИ-ді ойлауды алмастыратын емес, ойлауға көмектесетін құрал ретінде пайдаланыңыз.
  2. ЖИ-мен қатар өз күшіңізді де жұмсаңыз.
  3. Өзіңізге жиі сұрақ қойыңыз: мен әлі де өз қабілетімді дамытып жүрмін бе, әлде құралға көбірек тәуелді болып барам ба?
  4. Ата-аналар мен мұғалімдер тек бағаға емес, баланың өз бетінше ойлау қабілеті қалай дамып жатқанына да назар аударсын.

Қазақстандағы оқырманға бұл не береді

Мектеп оқушылары мен студенттер үшін бұл — маңызды ескерту. ҰБТ мен сессияда нейрожеліге жүгіну мүмкін емес. Сондықтан үй жұмысындағы жоғары бағалар нақты білімді алмастырмайды.

Қазір не істеуге болады:

  • Алдымен тапсырманы өзіңіз шешуге тырысыңыз. ЖИ-ге тек кейін, тексеру үшін жүгініңіз.
  • Дайын жауап емес, түсіндірме сұраңыз.
  • Аптасына бір рет тақырып бойынша ЖИ-сіз өзіңізді тексеріп көріңіз.
  • Нейрожеліге мұғалім рөлін беріңіз:
Сен менің репетиторымсың. Тақырып: [тақырып]. Маған дайын жауап берме. Алдымен маған бағыттаушы сұрақ қой, мен өзім шешуге тырысамын. Қателессем, қатемді көрсет, бірақ дұрыс жауапты бірден айтпа.

Осылай ЖИ сіздің орныңызға ойламайды, ойлауға үйретеді.

Фото: Desk-laptop-notebook-pen (23958719819), www.Pixel.la Free Stock Photos — CC0

Дереккөз: habr.com

Жарнама Жарнамаңызға арналған орынБасты беттегі, мақалалар мен айдарлардағы баннер. Форматтар мен бағалар — «Сайттағы жарнама» бетінде.

Пікірлер

Әзірге пікір жоқ — бірінші болып жазыңыз.